M.Ö. 657’de Megaralı kolonistler tarafından Tarihi Yarımada’nın uç kısmında kurulan Byzantion, günümüze ulaşan kent dokusunun temelini oluşturmuştur. Roma İmparatorluğu’nun hakimiyetine girdikten sonra kentte su yolları ve altyapı çalışmaları yapılmış, Hipodrom ve Mese adlı yol oluşmaya başlamıştır.

Septimus Severus tarafından yaptırılan surların, Marmara’ya bakan yamaçta Akropolis tepesine doğru uzandığı ve bugünkü Ayasofya’nın doğusundan kıyıya inerek deniz surlarıyla birleştiği düşünülmektedir. M.S. 325’ten itibaren Roma İmparatorluğu’nun doğu başkenti Konstantinopolis’in şehir planı belirli bir hiyerarşi ve fonksiyon merkezleri çerçevesinde şekillenmiştir.

Yerleşimin Marmara ve Boğaz’a bakan kısmı akropolü oluşturur; saray ve diğer idari yapılar burada bulunur. Akropol çevresi yöneticiler ve aristokratlar tarafından tercih edilirken, batıya doğru orta sınıf mahalleleri yer alır. Constantinus döneminde antik Byzantion’un sur hattı genişletilmiş, Hipodrom’un uzun cephesi Büyük Saray ile bütünleşmiştir.

55 Ada 33 Parseldeki Kalıntılar

Fatih, Alemdar Mahallesi, 55 ada 33 parselde yapılan hafriyat sırasında bazı yapı kalıntıları tespit edilmiştir. Bu kalıntılar 04.05.1995 tarih ve 6555 sayılı Koruma Kurulu kararı ile tescillenmiştir. T parsel şeklindeki alanda kalıntılar iki noktada yoğunlaşır:

  • Salkım Söğüt Sokağı tarafı → 1 Nolu Kalıntı

  • Şengül Hamamı Sokağı tarafı → 2 Nolu Kalıntı

1 Nolu Kalıntı

Salkım Söğüt Sokağı tarafındaki kalıntı, yaklaşık -5,80 kotuna oturur ve 7,80×9,97 m ölçülerinde geniş bir alana yayılır. Kalıntı, komşu parsel sınırına paralel uzanan bir duvar ve kademeli olarak değişen kalınlıklarda bir yapı sergiler.

Duvar, yaprak tuğlalar, büyük taş bloklar ve horasan harcı ile inşa edilmiştir. Alt kısımdaki taşlar yaklaşık 0,65×0,43 m boyutlarında olup muntazam şekillendirilmiştir. Üst kısmında kiremit renginde sıvalı bir yüzey bulunur. Kalıntının komşu parsel sınırına paralel uzanan kısmı, kavisli dönüşler ile su yapısı olabileceğini düşündürmektedir.

2 Nolu Kalıntı

Şengül Hamamı Sokağı tarafındaki kalıntılar -8,20 kotunda başlar ve düzensiz şekilde -5,59 m yüksekliğe kadar yükselir. Kalıntılar parsel kenarına bitişik olup genişlemektedir ve eski yapılaşma nedeniyle bazı kısımlarda hasar görmüştür.

Alt kısım geniş bir taban oluştururken, üst kısım daralarak Sokağa yaslanan bir duvar halini alır. Bu kalıntıdaki taş ve tuğla örgüleri, yapının muhtemelen bir hamamın hipokaust (zemin ısıtma) sistemi ile bağlantılı olduğunu düşündürmektedir.